Oude muntstelsels
A. Algemeen
1 pond, livre (lb) = 20 schellingen, sous (s) = 240 penningen, deniers (d) 1 schelling = 12 penningen 1 gulden, florin (f) = 20 stuivers, patards (st)
B. Muntverhoudingen
1. in de Zuidelijke Nederlanden
1 pond groten Vlaams (Lb gVl)
1 pond parisis (Parijs pond) (Lb par)
1 pond groten Brabants (Lb gBr)
1 pond artois of gulden (Lb art)
1 pond tournois (Lb ts)
omrekentabel Lb gVl Lb par Lb gBr Lb art Lb ts
Lb Vl 1 12 1,5 6 7,5
Lb par 1/12 1 1/8 1/2 5/8
Lb gBr 2/3 8 1 4 5
Lb art 1/6 2 1/4 1 5/4
Lt ts 2/15 8/5 1/5 4/5 1
meer gedetailleerde omrekentabel voor ponden, schellingen, denieren, (gr. Vl en par) gulden, stuiver
Lb par sch p. den p. Lb gVl s. gVl d. gVl Gulden Stuiver Lb par 1 20 240 1/12 20/12 20 1/2 10 sch p. 1/20 1 12 1/240 1/12 1 1/40 1/2 den p. 1/240 1/12 1 1/2880 1/144 1/12 1/480 1/24 Lb gVl 12 240 2880 1 20 240 6 120 s. gVl 12/20 12 144 1/20 1 12 6/20 6 d. gVl 1/20 1 12 1/240 1/12 1 1/40 1/2 Gulden 2 40 480 1/6 20/6 40 1 20 Stuiver 1/10 2 24 1/120 1/6 2 1/20 1CVanaf 1690:
1 gulden wisselgeld = 1,666 gulden courant
1 gulden courant = 0,8571 gulden wisselgeld
2. In Frans-Vlaanderen
Voor 1688 : zie de Zuidelijke Nederlanden Na 1688 : 1 pond groten Vlaams = 12 pond parisis 1 gulden Ryssels = 2 lb par = 1/6 lb gr Vl = 5/4 lb ts 1 pond tournois "argent de France" = 8/5 lb parLET OP : bovenstaande verhoudingen zijn geldig binnen Frans-Vl., voor de verhouding tussen de Zuidned. en de Frans-Vl. munten en voor de omrekening van de ene munt naar de andere moet men gebruik maken van de tabellen waarin de metaalwaarde van de munten werd opgenomen.
3. Na de Franse Revolutie
1 Belgische of Franse Frank = 4,5 g zilver 1 pond tournois 0,55125 gulden 0,4725 Nederlandse gulden 1 Nederlandse Gulden = 9,61 g zilver 2,1164 frank 1,166 gulden
C. De metaalwaarde van de munten
1. in zilver
Het pond Sterling:
1500-1555 186,624 g
1551-1600 124,41 g
1526-1543 166,40 g
1601-1900 113,06 g
1544-1551 155,52 gZuidnederlandse munten:
jaar gulden lb. gr. Vl. lb. par 1500-1520 19,85 g 119,1 g 9,93 g 1521-1524 19,15 114,9 9,58 1525-1526 17,68 106,08 8,84 1527 17,02 102,12 8,51 1527-1552 19,15 114,9 9,58 1553-1562 18,25 109,5 9,13 1563-1575 17,41 104,46 8,71 1576-1585 15,32 91,92 7,66 1586-1599 11,60 69,6 5,8 1600-1610 11,48 68,88 5,74 1611 11,20 67,2 5,6 1612-1689 10,33 61,98 5,17 1690-1697 9,53 57,18 4,77 1698-1700 10,33 61,98 5,17 1701 9,35 56,1 4,68 1701-1703 8,85 53,1 4,43 1704 9,01 54,06 4,51 1704-1748 8,85 53,1 4,43 1749-1754 8,35 50,1 4,18 1755-1796 8,22 49,32 4,11Het pond tournois in Frankrijk jaar g jaar g 1500-1512 20,60 1701 7,67 1513-1520 17,96 1702 6,74 1521-1532 17,19 1703 6,93 1533-1540 16,38 1703 7,13 1541-1542 16,07 1704 7,23 1543-1548 15,62 1704 7,36 1549 15,57 1705 6,31 1550-1559 15,12 1705 6,47 1560-1572 14,27 1706 6,56 1573-1574 13,19 1706 6,93 1575-1576 11,79 1707 7,02 1577 10,71 1708 7,13 1577-1601 11,79 1709 7,36 1602-1635 10,98 1709-1712 6,92 1636-1640 8,69 1714 5,75 1641-1651 8,33 1714 5,9 1652 7,56 1714 7 1653 7,92 1715 7,27 1654-1665 8,33 1715-1716 7 1666 8,6 1717 7,05 1666-1689 8,33 1717 7,9 1690-1691 7,56 1718 6,23 1692 7,7 1718-1719 4,7 1693 7,79 1720 3,14 1693-1699 6,93 1720-1725 3,78 1700 7,02 1726 6,74 1700 7,36 1726 5,25 1701 7,45 1727-1914 4,52. in goud
De Zuidnederlandse munten:
jaar gulden lb gr. Vl. lb. par 1500-1520 1,788 g 10,728 g 0,894 g 1521-1522 1,668 10,008 0,834 1523-1526 1,604 9,624 0,812 1527-1547 1,644 9,864 0,822 1548-1550 1,68 10,08 0,84 1551-1558 1,604 9,624 0,802 1559-1571 1,512 9,072 0,756 1572-1575 1,472 8,832 0,736 1576 1,324 7,944 0,662 1577-1585 1,176 7,056 0,588 1586-1589 1,06 6,36 0,53 1590-1599 1 6 0,6 1600-1608 0,924 5,544 0,462 1609 0,884 5,304 0,442 1610-1611 0,88 5,28 0,44 1612-1643 0,78 4,68 0,39 1644-1689 0,704 4,224 0,352 1690-1697 0,576 3,456 0,288 1698-1700 0,624 3,744 0,312 1701-1748 0,532 3,192 0,266 1749-1785 0,524 3,144 0,262 1786-1796 0,5 3 0,25De Belgische Frank:
jaar g jaar g 1832-1918 0,290322 1925 0,071423 1919 0,204306 1926-1934 0,041842 1920 0,109263 1935-1944 0,030126 1921 0,111929 1944-1949 0,020277 1922 0,114249 1949-1971 0,017773 1923 0,077681 1971 0,018639 1924 0,069058
Bronnen:
V. JANSSENS, 'De goud- en zilverwaarde der geldeenheid', in: Dokumenten voor de geschiedenis van prijzen en lonen in Vlaanderen en Brabant, I, Brugge, 1959, pp. 16-29.
V. JANSSENS, De Belgische Frank. Anderhalve Eeuw Geldgeschiedenis Antwerpen, 1976, p. 247.
A. E. FEAVERYEAR, The Pound Sterling, A History of English Money, Oxford, 1951.
M. BAULANT & J. NEUVRET, Prix des céréales extraits de la Mercuriale de Paris, 1520-1698, Paris, 1962