Familiekunde Vlaanderen vzw

(Deze bijdrage verscheen in Vlaamse Stam, 46ste jg., nr. 6, 2010, pp. 555-557)
Wilfried Devoldere

De 62. Deutscher Genealogentag (in de Duitse Hanzestad Stralsund, 17-20 september 2010) bracht ook een lezing over Familienforschung in Polen heute: ein Statusbericht. Het was Wojciech Jedrazewski, voorzitter van een grote Poolse genealogische vereniging, die het onderwerp naar voor bracht. De voordracht had plaats in het Pools waarbij fragment per fragment vertaald werd in het Duits. Moeilijk om volgen maar op die manier kregen we ook wat tijd om een aantal internetadressen te noteren, op zich ook al niet zo gemakkelijk.

Ik schreef het al in een korte bijdrage over migratie (W. DEVOLDERE, Migratie… van alle tijden, in: Genealogie en Heraldiek in Vlaanderen, 8ste jg., nr. 5, sept.-okt. 2010, pp. 220-222): in het Franse steenkoolbekken ‘Nord – Pas-de-Calais’ kwamen bv. in 1930, 34 procent van de mijnwerkers uit Polen. Ook ons andere buurland Nederland telde in 2007 reeds honderdduizend Poolse, Bulgaarse en Roemeense immigranten (ga naar de website) , in 2008 kwamen daar 14.000 Poolse migranten bij. (ga naar de website)

In eigen land liep onlangs een studie af die gevoerd werd aan de KULeuven, het onderwerp luidde ‘Betekenis geven aan migratie. Poolse migranten in België en hun familieleden en vrienden die in Polen bleven of naar Polen terugkeerden, 1945-2008’ (ga naar de website). Het onderzoeksproject concentreert zich op mensen van twee migratiestromen: van Polen naar België en hun achtergebleven of teruggekeerde familieleden en vrienden in Polen. Een eerste stroom die in ons land aankwam waren volgens dit onderzoek blijkbaar de mensen die meestreden in de Warschau-opstand van 1944, gevolgd door een tweede migratiestroom van arbeidsmigranten in de jaren zeventig van de vorige eeuw. We zijn benieuwd naar de resultaten van dit project.

Je kunt trouwens heel wat informatie over het aantal migranten op het internet vinden en dit per land, zo leren we dat Polen in 2009 op de tweede plaats kwam qua aantal nieuwkomers: het waren er niet minder dan 2805.

Wie interesse heeft om er de geschiedenis van de eerste Poolse migratie in België op na te lezen kan hierover een studie raadplegen van Idesbald Goddeeris (I. GODDEERIS, De Poolse migratie in België 1945-1950. Politieke mobilisatie en sociale differentiatie, 2005, ISBN: 90-5260-175-5, 282 pp).

Daarnaast meld ik ook nog het feit dat er niet enkel migranten uit Polen in onze contreien zijn aanbeland na de tweede wereldoorlog. Toen ik het tijdens een babbel met een vriend over genealogie in Polen had, kwam hij spontaan op de proppen met Abraham Nichilson, geboren in Gdansk (Dantzig) omstreeks 1669 en in Roeselare overleden op 28 maart 1753 (de afstammelingen werden hier gepubliceerd) . Van een vroege Poolse immigratie gesproken!

Maar keren we terug naar de lezing. Polen kwam vanaf 1945 onder de invloed van het communistische systeem. Het communisme had een afkeer voor mensen die op zoek gingen naar hun voorouders, we kunnen zelfs spreken van een zekere vijandigheid. Bepaalde wetten zorgden er voor dat alle niet communistische activiteiten aan de kant geschoven werden. Genealogie was iets onbeduidends. Dergelijke situatie zorgde er dus voor dat slechts enkelingen – en dan nog heel beperkt – zich met familiekundig onderzoek bezig hielden.

1989 werd een keerpunt in de geschiedenis. Voor wie opzoekingen in het geheim had gedaan, ontbraken de nodige bronnen om van een professioneel opzoekingwerk te kunnen spreken. Nu de doctrinaire hinderpalen uit de weg geruimd waren, kon men eindelijk echt aan de slag: dit leidde tot de eerste genealogische verenigingen in Polen.

Een fundamentele ommekeer voor de Poolse genealogie betekende het internet. Poolse genealogische internetportalen ontstonden reeds begin van de 21ste eeuw. Het grootste daaronder is GENPOL (http://www.genpol.com/) met ongeveer 30.000 geregistreerde leden en een interessant (tegenwoordig gesloten) discussieforum. Andere portalen zijn Ornatowski en Strona Yakiego.

In de periode 2005-2006 ontstonden ongeveer 15 regionale genealogische verenigingen. Ze gelden in Polen als zogenoemde sociale verenigingen, hun inkomsten bestaan uit ledenbijdragen. Er bestaat geen gemeenschappelijke koepelvereniging maar er is een grote informele samenwerking en heel wat ervaring wordt onder de verenigingen uitgewisseld.

De spreker is voorzitter van de genealogische vereniging ‘Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne GNIAZDO’. Deze grote Poolse kring bezit een webstek (ook met link op Facebook), je kunt die bezoeken via http://www.wtg-gniazdo.org/.

Meer voor onze Duitse genealogen werd ook verwezen naar een databank over geestelijken, circa 5500 namen. Dezen dragen veelal een Duitse naam of zijn van Duitse komaf. Wil je toch even op zoek, klik dan even op: http://www.wtg-gniazdo.org/ksieza/. Nog steeds op dezelfde site kan je bv. ook gegevens van rouwberichten raadplegen: http://www.wtg-gniazdo.org/nekrologi.php.

Een andere site biedt heel wat informatie voor de aan Duitsland grenzende streek Pommeren, je klikt op http://www.ptg.gda.pl/ en je zult merken dat bepaalde titels in het Engels aangeboden worden. Je bent aanbeland op de site van PTG Pomorskie Towarzystwo Genealogiczen. Ook merk je dat nogal wat bronnen ontsloten zijn: 805.978 dopen, 258.865 huwelijken, 512.257 overlijdens en 16.415 gegevens over begraafplaatsen.

Ik ging er tevergeefs op zoek naar voormelde Abraham Nichilson in de doopregisters van Gdansk maar misschien zijn er wel meerdere kerken. Het zoeksysteem werkt heel vlot. Net als vorige site van de vereniging GNIAZDO biedt ook deze webstek gegevens aan over begraafplaatsen. Er is ook een ‘Engelse’ en ‘Duitse’ knop voorzien.

Voor de streek van Poznań is men overigens bezig met het indexeren van huwelijken: 75 procent van de katholieke parochieregisters en 39 procent van de evangelische documenten zijn reeds verwerkt. Resultaten kun je consulteren op http://bindweed.man.poznan.pl/posen/search.php. Begin oktober waren meer van 523.000 huwelijkrecords beschikbaar. Deze site is voor Duitsers van belang want het betreft de voormalige Pruisische provincie Posen. Een huidige toestand (hoe ver men staat bij het indexeren) kan men er trouwens in detail raadplegen, daarvoor neemt de link http://bindweed.man.poznan.pl/posen/data/dbase.php. We probeerden even de zoekfunctie, je krijgt volgend scherm:

 

 Vervolgens kun je klikken op ‘get original record’, je krijgt een melding waar je het document precies kunt vinden:

Een artikel over voorouders in die voormalige Pruisische provincie Posen kun je lezen in het Duitse tijdschrift Computergenealogie. Het bevat een uitgebreide bespreking van de hierboven voornoemde webstek .

De genealogische verenigingen houden een jaarlijks treffen op de derde zaterdag van september (vandaar dat de spreker pas op zondag zijn referaat kon brengen). Ze verzorgen publicaties in verband met genealogie, o.a. via een jaarboek. Verder zorgen ze voor genealogisch onderricht aan de jeugd in de scholen en zijn ze ook actief bij de senioren.

Dit artikel wil een eerste aanzet geven tot het verder documenteren van genealogisch onderzoek in Polen. Voor de Poolse immigranten in ons land zal de taal van de websteks geen probleem geven, toch niet voor de eerste, mogelijks tweede generaties. Wie ideeën heeft omtrent het uitschrijven van een (uitgebreide) handleiding voor gegadigden kan contact nemen met de redactie.