Familiekunde Vlaanderen vzw

In april 2013 verscheen het vijfde nummer van Tijd-Schrift. Heemkunde en lokaal-erfgoedpraktijk in Vlaanderen, het tijdschrift van Heemkunde Vlaanderen. Dit themanummer staat helemaal in het teken van geld, bekeken vanuit verschillende invalshoeken.

Inhoudstafel

• Oud geld, nieuw verhaal
  Heidi Deneweth
• Geld in nood. Gemeentelijk noodgeld tijdens de Eerste Wereldoorlog
  Paul Degraeve
• Het Penningkabinet van de Koninklijke Bibliotheek van België. Vertrekpunt voor numismatisch, financieel of economisch onderzoek
  Hannes Lowagie, Fran Stroobants, Celine Ben Amar en Christian Lauwers
• Uitmuntend geld. Tweeduizend jaar muntgeschiedenis in Vlaanderen, geïllustreerd door opgegraven schatvondsten
  Luk Beeckmans
• Eenen geringen penning? Het spaargedrag van plattelandsdienstboden in Vlaanderen tijdens de achttiende eeuw
  Thijs Lambrecht
• Geld, koopkracht en levensstandaard
  Wouter Ryckbosch

Meer info over een abonnement en een beknopte inhoudsbeschrijving via: www.tijd-schrift.be

Naar aanleiding van de VAi-maquettetentoonstelling van de Japanse architect Junya Ishigami in deSingel organiseert het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven samen met het STAM Gent een studiedag over het beheren en bewaren van maquettes in collecties.

In verschillende sessies belichten sprekers hun ervaring en visie op maquettes: Oliver Elser (DAM Frankfurt), Jan De Vylder (Architecten De Vylder Vinck Taillieu), Katrien Vandermarliere (VAi), Ellen Smit (Open Maquettedepot van het Nederlands Architectuurinstituut) en Stefaan Grieten (Architectuurarchief provincie Antwerpen) komen aan bod.

Maquettes duiken ook op in collecties zonder architectuurspecialisatie, zoals collecties van heemkundige kringen. Twee interessante casussen komen aan bod: het STAM dat als stadsmuseum van Gent uiteenlopende maquettes in zijn collectie heeft en The Maarten Van Severen Foundation die onder andere prototypes van meubels van Maarten Van Severen beheert en recent restaureerde in samenwerking met de AP Hogeschool. Jurgen Vanhoutte, depotconsulent van de provincie Vlaams-Brabant, treedt op als moderator.

Op het einde van de dag wordt de nieuwe website voorgesteld van het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven, dat haar tiende verjaardag viert.

Symposium Maquettes, dinsdag 11 juni vanaf 9u30 in deSingel.

Meer informatie en inschrijven kan via deze link.

Het nieuwste nummer van Bladwijzer. Wegwijs met Heemkunde Vlaanderen bevat deze keer onder meer interessante artikels over de BTW-wetgeving, de onbereikbare doelgroep tussen 14 en 18 jaar, digitale bronnen en het opzetten van een uniek tentoonstellingsproject.

Bladwijzer bundelt elke vier maanden praktische bijdragen over erfgoedzorg, erfgoedontsluiting en het beheer van je lokale erfgoedorganisatie.

De publicatie wordt gratis verspreid bij alle organisaties uit de doelgroep van Heemkunde Vlaanderen. Alle artikels uit Bladwijzer zijn  digitaal beschikbaar zijn op deze website.

Inhoud

• Over het muurtje kijken. Verslag van de studiedag Heemkunde Actueel II
• Op bezoek bij LECA, Landelijk Expertisecentrum voor Cultuur van Alledag
• Beter voorkomen dan genezen. Lokale erfgoedverenigingen en btw
• Zijn jongeren tussen 14 en 18 jaar een onbereikbare doelgroep voor heemkundige kringen
• Op zoek naar digitale bronnen
• Tentoonstellen voor beginners
• Filmpjes in de erfgoedpraktijk

Download: Bladwijzer 7 (pdf, 2,3 mb)

Recent werd nieuw leven in de werkgroep ICT van Heemkunde Vlaanderen en Familiekunde Vlaanderen geblazen. De werkgroep stelt zich open voor iedereen die wil helpen om de bruikbaarheid van de moderne technologieën in onze vrijwilligerswereld te verbeteren. De leden van werkgroep hebben niet allemaal een sterk ICT-profiel. Als we ICT bruikbaar willen maken voor onze werking, moeten we ook kunnen aftoetsen aan de bruikbaarheid voor heem- en familiekundigen.

Binnen de werkgroep ICT staat onder meer de werkwijze waarop we verschillende databanken opmaken op de agenda. Om sneller en efficiënter te werken willen we de gegevens bij verschillende kringen op elkaar afstellen. Als eerste soort van bronnen willen we bidprentjes centraal stellen. Daarbij willen we nagaan welke beschrijvingsvelden we opnemen in een databank.

De werkgroep weet dat heel wat heemkringen al ervaring hebben bij de beschrijving van bidprentjes. Graag weten we dan ook welke kringen al actief zijn, en hoe zij dit aanpakken. Op die manier kan er met hun werkwijze rekening gehouden worden wanneer we op termijn een werkwijze suggereren. Van iedere kring die actief is met bidprentjes vragen we om contact op te nemen met Hendrik Vandeginste, 015/20 51 74, hendrik.vandeginste@heemkunde-vlaanderen.be

Binnen Heemkunde Vlaanderen werd een aparte werkgroep opgericht voor wat betreft de invoer van artikels uit de heemkundige publicaties in Vlaanderen: de werkgroep artikelendatabank. Meer informatie: Rob Bartholomees, 015/20 51 74, rob.bartholomees@heemkunde-vlaanderen.be

Heemkunde Vlaanderen ondertekende de engagementsverklaring etnisch-culturele diversiteit. Met de ondertekening engageert Heemkunde Vlaanderen zich ertoe om inspanningen aan te gaan op dat vlak. Binnen haar eigen werking zal Heemkunde Vlaanderen rekening houden met etnisch-culturele diversiteit en ook ondersteuning bieden aan de heemkundige sector om etnisch-cultureel diverse doelgroepen te betrekken bij hun werking.

De verklaring werd op voorstel van de sector tijdens het cultuurforum 2010 in het leven geroepen door Vlaams minister Joke Schauvliege. De engagementsverklaring heeft tot doel:

• het onderwerp ‘etnisch-culturele diversiteit’ binnen de cultuursector breed te agenderen;
• wat cultuurinstellingen bereiken op het vlak van etnisch-culturele diversiteit zichtbaar te maken;
• etnisch-culturele diversiteit in de sector te verankeren;
• zelfsturing te bevorderen door de sector op het gebied van etnisch-culturele diversiteit.

Met de ondertekening engageren organisaties zich ertoe inspanningen aan te gaan op het vlak van etnisch-culturele diversiteit. Tegelijk laten ze hun engagement ook blijken uit een bijhorende tekst met eigen plannen en verwezenlijkingen.

De volledige tekst van de engagementsverklaring, de lijst van organisaties die reeds ondertekenden en hun plannen kan u raadplegen op de website van het Kennisknooppunt Interculturaliseren.

 

Om de heemkundige kringen en lokale erfgoedverenigingen beter van dienst te kunnen zijn, lanceert ETWIE een enquête om de lokale expertise rond dit technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed in kaart te brengen en een zicht te krijgen op de noden en behoeften van de vrijwilligersverenigingen. In de toekomst wil ETWIE een digitaal platform creëren waarin die lokale expertise meer zichtbaarheid krijgt. Jullie hulp hierbij is uiteraard meer dan welkom!

Tot 31 mei 2013 kunnen jullie door het invullen van de digitale enquête (via https://www.surveymonkey.com/s/8XZG5F8) ETWIE helpen lokale collecties en expertise in beeld te brengen. Als dank verloot ETWIE onder de deelnemende heemkringen 10 jaarabonnementen op TIC -Tijdschrift voor Industriële Cultuur en 5 exemplaren van het boek ‘Hands on’, dat recent verscheen naar aanleiding van de Nacht van de Geschiedenis.

Technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed: what’s in a name?

Wat verstaan we zoal onder technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed? De onderstaande lijst geeft een aantal voorbeelden, maar is zeker niet exhaustief!

• transport (lucht-, water-, trein- en landtransport)
• media en communicatie (pers, film, radio, TV, telefonie/-grafie, posterijen,…)
• toestellen en instrumenten (uurwerken, muziekinstrumenten, motoren…)
• oude ambachten en beroepen (mandenvlechterij, kuiperij, schoenmakerij, drogisterij, artsenij…)
• grondstofverwerkende nijverheid (steenbakkerij, weverij, metaalindustrie, diamantbewerking, petroleumraffinaderij…)
• productnijverheid (confectie, huishoudtoestellen, meubilair…)
• chemische industrie (meststoffen, schoonmaakproducten, verven en lijmen, vloer- en wandbekleding…)
• energie en aandrijftechniek (gas, elektriciteit, stoommachines…)
• veiligheidsdiensten (brandweer, politie, leger…)
• geneeskunde en verpleging
• molens en maalderijen
• genotsmiddelen, productie van drank en voeding (tabak, bakkerij, brouwerij…)
• wetenschappelijk erfgoed (onderzoek, onderwijs, laboratoria, instrumenten…)
• …

Meer info www.etwie.be

ETWIE, het Expertisecentrum van Technisch, Wetenschappelijk en Industrieel Erfgoed en fungeert als dienstverlenende en kennisdelende centrale netwerkorganisatie die deze erfgoedgemeenschap samenbrengt, activeert, begeleidt en stimuleert.

Heb je soms het gevoel dat de vergaderingen van jouw vereniging praatbarakken zijn waar nauwelijks concrete afspraken worden gemaakt? Je bent ongetwijfeld niet alleen. Goede vergaderingen zijn nochtans essentieel voor de werking van een organisatie. Hieronder vind je een aantal tips om van jullie vergaderingen nuttige en aangename bijeenkomsten te maken.

Voorbereiding

Nodig iedereen op tijd uit voor de vergadering en deel de agendapunten mee. Zorg ervoor dat alle documenten die op de bijeenkomst worden besproken als bijlage met de uitnodiging worden bezorgd. Laat weten hoe laat de vergadering start en stel meteen ook een eindduur vast. Langer dan twee uur vergaderen is niet aan te raden!  Een voorafgemaakte tijdsplanning helpt je de vergaderduur te beperken. Vergeet ook niet om voor een goed uitgeruste vergaderlocatie te zorgen waar eventueel een bord staat waarop argumenten, planning, ideeën, voorstellen en besluiten genoteerd kunnen worden

Tip: voorzie koffie/water/thee etc. voor de deelnemers!

Het leiden van een vergadering

Een goede vergadering staat of valt met een goede structuur en een bekwame leider. Beide hangen uiteraard nauw samen.

Is de vergadering een vervolg op eerdere bijeenkomsten met dezelfde groep mensen? Dan start je best met de goedkeuring van het vorige verslag. Daarna komen de belangrijkste punten aan bod. Hou daarbij het voorafgemaakte tijdschema en de agenda in het achterhoofd. Doorgaans wordt de agenda gevolgd, maar afwijken daarvan kan, indien dit nuttig is. Bijvoorbeeld omdat een bepaalde persoon de vergadering pas later vervoegt of vroeger dient te verlaten.

Een goede en open discussie over de agendapunten kan je inleiden met een aantal start- en kernvragen. Probeer daarbij iedereen zoveel mogelijk te betrekken: mensen die spraakzaam zijn rem je best wat af, terwijl zwijgzame types soms expliciet om hun mening moeten worden gevraagd. Aarzel niet om in te grijpen wanneer enkele personen hun eigen gesprek beginnen of wanneer iemand te langdradig wordt. Om de participatie van iedereen te verhogen, stel je best zoveel mogelijk vragen. Probeer de deelnemers oplossingsgericht te laten denken. Om het met een modewoord te zeggen: denk ‘out-of-the-box’ en wees creatief: gewoontes moeten in vraag gesteld kunnen worden.

De belangrijkste taak van de leider van de vergadering is het luisteren en het geregeld samenvatten van de discussie. Probeer de hoofdlijn vast te houden, maar noteer zijpaden op voor later. Je eigen visie is even belangrijk als die van de andere deelnemers, maar spaar ze voor het einde. Zo blijft een open debat mogelijk. Laat je echter zelf niet voortdurend onderbreken als je aan het woord bent.

Sluit de vergadering af met een actielijst en concrete afspraken: wie doet wat wanneer?

Het verslag

Een verslag is een belangrijk werkdocument. Het is niet alleen een weergave van de discussies tijdens de vergadering, maar bevat tevens de beslissingen die jullie vereniging over bepaalde punten heeft genomen en de acties die in de toekomst moeten worden opgevolgd.

Opdat iedereen tijdig aan die toekomstige acties zou worden herinnerd, moet een verslag zo snel mogelijk na de vergadering worden bezorgd. Idealiter 48u na de vergadering, stuur je elke deelnemer een verslag met actielijst.

Vergeet in het verslag niet te vermelden:

• Plaats, datum  en locatie
• Aan- en afwezigen en verontschuldigden

Na de goedkeuring van het verslag op de volgende vergadering kan het definitieve verslag gearchiveerd worden.

Jaarlijks worden er in Vlaanderen honderden historische artikels geschreven in heemkundige en geschiedkundige tijdschriften. Niet al dit historisch werk is kwalitatief even sterk. Vaak heeft dit niets met het onderzoek of het onderwerp te maken, maar wel met de manier waarop het onderzoek is neergeschreven. Daarom geven we hier enkele tips die je kan gebruiken om een verantwoord historisch artikel te schrijven.

Bereid je voor: lees bestaande literatuur

Elk artikel begint met een literatuurstudie. Zo leer je de algemene achtergrond en de context van je onderwerp kennen. Ook kom je zo te weten welke studies al eerder gebeurden. Het zou natuurlijk zonde zijn om dubbel werk te leveren! Ook handig is het om een gelijkaardige studie van naburige gemeentes eens door te nemen. Uit deze voorbeelden zul je veel leren.

Stel een probleemstelling en onderzoeksvragen op

Een probleemstelling is de essentie van je onderzoek. Hierin verwoord je wat je wilt onderzoeken en waarom. Het is dé centrale vraag van je onderzoek, de kapstok waar al de rest aan vast hangt. Na je literatuurstudie en voordat je begint te schrijven, stel je deze probleemstelling op. Zo geef je het onderzoek een bepaalde richting. Maar let op: een probleemstelling staat niet in steen gebeiteld. Tijdens de loop van je onderzoek zal je merken dat bepaalde zaken anders uitdraaien dan vooraf gedacht. Pas dan je probleemstelling aan.

Een probleemstelling is zeer algemeen. Werk deze algemene probleemstelling daarom uit in onderzoeksvragen of deelvragen. Deze onderzoeksvragen zullen concreter en handiger zijn om mee te werken, dan de algemene en abstracte probleemstelling. Zo kan je bijvoorbeeld per hoofdstuk een onderzoeksvraag behandelen en beantwoorden.

Breng structuur aan: inleiding – midden – slot

Een duidelijke structuur maakt het de lezer makkelijk het onderzoek te begrijpen en de achterliggende redenering te volgen.

Begin steeds met een inleiding. In deze inleiding vertel je wat de huidige stand van zake van het onderzoek is, wat de bedoeling is van je eigen onderzoek en hoe je te werk bent gegaan. De probleemstelling en onderzoeksvragen die je eerder hebt gedefinieerd formuleer je eveneens in de inleiding.

Na de inleiding komt het midden. Dit is het eigenlijke onderzoek, het corpus, van je onderzoek. Hier zet je je onderzoek uiteen en beantwoord je stap voor stap de probleemstelling en de onderzoeksvragen.

Als laatste komt je besluit. Je vat in het besluit je onderzoek samen en probeert een antwoord te formuleren op de probleemstelling en onderzoeksvragen. Nieuwe elementen horen hier niet meer thuis. Eventueel kan je in het slot enkele toekomstige onderzoekspistes suggereren. Zo spoor je andere onderzoekers aan het onderzoek verder te zetten.

Verwijs steeds naar je bronnen

Een historisch verantwoord artikel moet aan enkele vormelijke eisen voldoen. Een absolute must is het verwijzen naar je bronnen via een notenapparaat. Via voetnoten en een bibliografie weet iedereen waar je je informatie vandaan haalt. Als je dit niet doet, kan je de indruk wekken de informatie te hebben verzonnen of ga je onrechtmatig met de verdiensten van een ander om. Kort gezegd: je pleegt dan plagiaat. Plagiaat kan je bewust en onbewust plegen!  Bronverwijzingen zijn dus onontbeerlijk in een correcte historische tekst.

Nog meer tips

• Sta stil bij je lezerspubliek. Wie gaat je artikel lezen? Zijn dit mensen die al een bepaalde voorkennis hebben? Dan kan je bepaalde achtergrondinformatie weglaten. Zijn het echter nog leken? Dan moet je misschien wat meer uitleg geven bij bepaalde termen of het gebruikte jargon.
• Bedenk een goede titel. Een goede titel vertelt in een oogopslag waar je onderzoek over gaat. In de titel moeten dus zowel het onderwerp/thema, de regio en de datering opgenomen worden. Dit neemt natuurlijk niet weg dat je niet origineel uit de hoek mag komen! Je definitieve titel leg je best pas op het einde vast.
• Leer je bronnen kennen. Bronnen vormen de basis van elk onderzoek. Het is vanuit deze bronnen dat je de vragen van je onderzoek oplost. Sta dus eens langer stil bij je bron en beoordeel ze kritisch. In ons tijdschrift ‘Bladwijzer’ hebben we enkele bronnen uitgebreid besproken. Wanneer je met deze bronnen werkt, zijn het dus handige werkmiddelen:
  • Staten van goed: Over wezen en wafelijzers’ Mogelijkheden en beperkingen van staten van goed in het historische onderzoek (BW 2011, 02)
  • Stadsplannen Jacob van Deventer: De stadsplannen van Jacob van Deventer. Een schitterende bron voor de stads- en dorsgeschiedenis (BW 2012, 04)
  • Straf- en zuiveringsdossiers: Straf- en zuiveringdossier na WOII als bron voor lokale geschiedschrijving (BW 2012, 05)
  • Processen-verbaal van afpalingen: Minder gerieflijke huizen van hout en leem getimmerd: schrijven over wonen en werken in de Limburgse gemeenten in 1842 en 1843 (BW 2013, 06)

Meer lezen? Lees dan ook het artikel Hoe schrijf ik een historisch verantwoord artikel? Tips voor een betere valorisatie van heemkundig onderzoek. (BW 2011, 03)

Sinds kort bundelt Heemkunde Vlaanderen de krachten met de nationale jeugdbewegingen om lokale jeugdverenigingen te helpen hun geschiedenis te (her)ontdekken en hun erfgoed correct te beheren en ontsluiten. Nergens ter wereld zijn jeugdbewegingen zo populair als in Vlaanderen. Ze hebben een belangrijk erfgoed opgebouwd.

In bijna elke Vlaamse gemeente is (was) wel een of andere jeugdbeweging actief. Net daarom zijn jeugdbewegingen een fantastische bron voor lokale geschiedenis en volwaardig cultureel erfgoed. Het is dus de moeite waard alle zaken rond jeugdbewegingen zoals liederen, muziek, rituelen, tradities, spelen, verhalen, speelterreinen, kapelletjes, … te verzamelen, te bewaren, te registreren, te valoriseren, te bestuderen en te ontsluiten.

Ben je op onderzoek naar de geschiedenis van je lokale jeugdgroep? Wil jullie jeugdbeweging een jubileum organiseren en weet je niet hoe er aan te beginnen? Wil je graag een archief aanleggen zodat de volgende generatie jullie verwezenlijkingen nog kent? Meer informatie vind je op onze website onder ‘Ondersteuning/Jeugdbewegingen en erfgoed’ of via deze link.

Het Regionaal Landschap Noord-Hageland lanceert tijdens de Erfgoeddag in Diest op zondag 21 april 2013 de Erfgoeddatabank Demervallei. Deze databank maakt het landschappelijk erfgoed in de Demervallei toegankelijk voor een breed publiek.

De Erfgoeddatabank Demervallei wordt gelanceerd met de steun van de provincie Vlaams-Brabant en de vijf Demergemeenten. De heemkringen en erfgoedverenigingen uit de Demervallei van Diest tot Werchter werken via deze databank samen om hun collecties te delen met het grote publiek. Samen bieden ze een breed overzicht van het cultureel historisch erfgoed van de Demervallei. Naast beeldmateriaal kan je in de databank ook films, geluidsfragmenten en documenten raadplegen. Dankzij de inzet van de verenigingen wordt de online databank het digitaal geheugen van de Demervallei.

Vanaf de lancering tijdens de Erfgoeddag kan iedereen de databank www.erfgoeddemer.be bezoeken. Je kan als nieuwe bezoeker je registreren en een eigen collectie ‘favorieten’ samenstellen uit het beschikbare materiaal. Via een zoekfunctie kan je gericht op zoek gaan naar bepaalde thema’s doorheen alle collecties of je kan op verkenning gaan op de deelpagina’s van de verschillende deelnemende verenigingen.

De Erfgoeddatabank Demervallei wordt tijdens de Erfgoeddag gelanceerd. Samen met de stad Diest zal het Regionaal Landschap Noord-Hageland dan vanaf 13.30 uur een stand bemannen aan de Ezeldijkmolen in Diest (Schaffensestraat). Je kan er een leuke prijs winnen door deel te nemen aan een online-quiz over de Erfgoeddatabank. De stad Diest organiseert die dag ook rondleidingen over de Demer in Diest. Het volledige programma vind je op de website van de stad.

De Erfgoeddatabank Demervallei werd ontwikkeld in het kader van het project ‘ABC van de Demervallei’ in samenwerking met Heemkunde Vlaanderen. Met dit project brengt het Regionaal Landschap Noord-Hageland vzw inwoners uit de regio weer in contact met hun riviervallei. Op deze manier halen ze terug de band aan met het landschappelijk erfgoed en worden de sporen van vroeger landschapsgebruik leesbaar gemaakt.

Foto: Zicht op de ‘s Hertogenmolens in Aarschot op de Demer, gelegen achter het Begijnhof, nabij de Onze-Lieve-Vrouwekerk. © Johan Van Rensbergen

Heb je plannen voor de herdenking van de Eerste Wereldoorlog? Heemkunde Vlaanderen en FARO organiseren samen met het Instituut voor Publieksgeschiedenis en het Vlaams Vredesinstituut in iedere provincie een workshop rond het opzetten van een originele activiteit over de Eerste Wereldoorlog.

In deze workshop kun je inspiratie opdoen en krijg je informatie over nieuwe inzichten in het historisch onderzoek naar de Eerste Wereldoorlog, zoals dat onlangs werd samengebracht in de inspiratiegids ’14-18 van dichtbij’. Na een inleidende lezing, ga je zelf aan de slag en bedenk je in kleine groepjes een concreet erfgoedproject over de Groote Oorlog in jouw gemeente.

Locaties en data

• Woensdag 24 april in Roeselare, Stadhuis, conferentiezaal, Botermarkt 2, 8800 Roeselare
• VOLZET. Maandag 6 mei in Mortsel, zaal ‘t Parkske, Edegemsestraat 26, 2640 Mortsel
• Woensdag 15 mei in Lommel, Documentatiecentrum De Barrier, Luikersteenweg 244, 3920 Lommel
• Woensdag 22 mei in Aarschot, CC Het Gasthuis, Gasthuisstraat 22, 3200 Aarschot

De workshops vinden telkens plaats tussen 18u30 en 21u30. Deelnemen is gratis maar inschrijven is wel verplicht en dit ten laatste een week voor de cursusdag. Het aantal deelnemers per workshop is beperkt tot 30. Voor meer informatie kan je terecht bij Hendrik Vandeginste op hendrik.vandeginste@heemkunde-vlaanderen.be of op 015/20.51.74.

Partners

Deze vormingenreeks is een samenwerking van Heemkunde Vlaanderen, FARO, het Vlaams Vredesinstituut en het Instituut voor Publieksgeschiedenis. Ook de provincies Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen werken mee aan de workshops.

[contact-form-7]

 

Op zondag 21 april vindt in heel Vlaanderen en Brussel de 13e editie van Erfgoeddag plaats. Meer dan 500 organisaties – waaronder musea, archieven, erfgoedbibliotheken, heemkundige kringen, kerkfabrieken, socioculturele verenigingen, restauratoren, klokkenmakers en tal van andere deelnemers – nodigen je uit voor zo’n 750 gratis activiteiten rond het thema ‘Stop de Tijd!’. Het volledige programma vind je op www.erfgoeddag.be.

Thema: ‘Stop de tijd’

Erfgoedwerkers zijn voortdurend in de weer om de destructieve effecten van de tijd te vertragen. Essentieel hierbij is een doordacht behoud- en beheerswerk. Op Erfgoeddag krijg je op vele plaatsen dan ook een exclusieve kijk achter de schermen en leer je wat ‘behoud, beheer en collectiemanagement’ inhoudt. Je komt te weten wat erfgoedorganisaties en -instellingen bewaren en ontdekt hoe en waarom ze dat doen. Deze editie zoomt met andere woorden in op het (voor het publiek) grotendeels onzichtbare werk dat nodig is om ons cultureel erfgoed te behouden en te beheren.

Vanzelfsprekend is er ook aandacht voor de ruimere invulling van het begrip ‘tijd’. Tijd kennen we allemaal. Maar wat is tijd? En hoe en waarom maten onze voorouders tijd? Bestond er in het verleden ook al vrije tijd? De lokale organisatoren zijn stuk voor stuk op zoek gegaan naar een eigen invulling van het thema ‘Stop de Tijd!’.

Tijdens de Erfgoeddag vinden ook drie collectiedagen plaats over de Eerste Wereldoorlog. In het kader van het project Europeana 1914-1918 worden in heel Europa gelijkaardige collectiedagen georganiseerd. Iedereen kan dan voorwerpen meebrengen en laten registreren in een centrale Europese databank. Tijdens de Erfgoeddag kan iedereen in Antwerpen, Leuven en Hasselt (familie)herinneringen, objecten en verhalen over de Eerste Wereldoorlog laten registreren en zo een steentje bijdragen aan het collectieve geheugen van deze oorlog.

Erfgoeddag is een initiatief van FARO, Vlaams Steunpunt voor cultureel erfgoed vzw in samenwerking met de erfgoedgemeenschappen in Vlaanderen en Brussel.

Op 4 april is het dag op dag 100 jaar geleden dat Jozef Weyns werd geboren. Hij was de eerste conservator van het Openluchtmuseum Bokrijk en de vierde nationaal voorzitter van het toenmalige Verbond voor Heemkunde. Heemkunde Vlaanderen herdenkt hem nog jaarlijks door de uitreiking van het Jozef Weyns-eremerk, dat in 1984 werd ingesteld. Die prijs gaat naar iemand die zich op het vlak van de heemkunde uitzonderlijk verdienstelijk heeft gemaakt.

Weyns studeerde aan de Rijksuniversiteit van Gent en werkte nadien enkele jaren als wetenschappelijk medewerker aan het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren en als attaché aan de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel. In 1953 begon hij aan de bouw van het Openluchtmuseum te Bokrijk, waar hij de eerste conservator was.

Hij ontwierp de algemene aanleg volgens het nederzettingsprincipe, waarbij gebouwen worden ingeplant in hun eigen landschappelijk kader en omringd worden door kleinschalige omgevingselementen zoals hagen, een bornput, de moestuin, een boomgaard, … De andere openluchtmusea in Europa volgden dit voorbeeld.

In 1941 werd hij lid van het pas gestichte Verbond voor Heemkunde, nu Heemkunde Vlaanderen, waar hij verschillende bijdragen publiceerde in het tijdschrift Ons Heem. Vanaf 1957 werd hij er voorzitter en startte onder andere met de Landdagen. In 1974 werd het vierdelige naslagwerk ‘Volkshuisraad in Vlaanderen’, postuum gepubliceerd. Weyns was ook voorzitter van de Heistse heemkundige kring Die Swane.

Foto: www.retroscoop.com

 

Ben je jong en geïnteresseerd in heemkunde? Ben je als jongere betrokken in het bestuur van een heemkundige kring? Werk je af en toe mee aan een tentoonstelling of aan het tijdschrift van de heemkundige kring in je gemeente? Heb je een opleiding geschiedenis gevolgd en wil je wel wat erfgoedervaring opdoen? Of studeer je nog en heb je gewoon flink wat interesse in plaatselijke geschiedenis? Iedereen die jonger is dan 40 jaar en actief bezig is – of graag actief bezig wil zijn – met heemkunde nodigen we graag uit op de tweede

‘ontmoetingsdag jongeren en heemkunde’

zaterdag 27 april in Antwerpen (MAS)

Je leert andere jonge heemkundigen kennen en denkt samen na over wat jongeren allemaal kunnen doen rond heemkunde in Vlaanderen en Brussel. De heemkundige kringen van Schilde en Hoogstraten leggen uit hoe zij jongeren bij hun werking betrekken.

Programma

13u45 – Ontvangst in het MAS, Hanzestedenplaats 1, 2000 Antwerpen
14u00 – Welkomstwoord en voorstelling werkgroep ‘jongeren en heemkunde’ van Heemkunde Vlaanderen
14u15 – Kennismakingsactiviteit
14u30 – Voorstelling intergenerationele werking Erfgoed Hoogstraten
15u00 – Geleid bezoek tentoonstelling Bonaparte aan de Schelde en uitleg jongerenwerking MAS
16u30 – Voorstelling jongerenwerking Heemkundige Kring Scilla
17u00 – Brainstorm over mogelijke heemkundige activiteiten voor jongeren
17u45 – Einde

Optioneel:
18u00 – Maaltijd in een Antwerps restaurant (graag vermelden bij inschrijving voor de reservatie)

Schrijf je vandaag nog in!

De ontmoetingsnamiddag is gratis. Om deel te nemen, volstaat het onderstaand inschrijvingsformulier in te vullen. Inschrijven kan ook telefonisch via 015/20.51.74. Wil je deelnemen aan de avondmaaltijd dan moet je dat voor 25 april laten weten, zodat de nodige reservaties gemaakt kunnen worden. Betalen voor de avondmaaltijd doe je ter plaatse.

Bereikbaarheid

Meer info over de bereikbaarheid van het MAS vind je op hun website.

Organisatie

Deze ontmoetingsdag is een activiteit van Heemkunde Vlaanderen en werd uitgewerkt door de werkgroep jongeren en heemkunde.

Inschrijvingsformulier

[contact-form-7]

Dinsdag 19 maart vond de elfde Nacht van de Geschiedenis plaats, één van de grootste jaarlijkse erfgoedevenementen van Vlaanderen. Meer dan 16.000 geschiedenisliefhebbers namen deel aan zo’n 250 activiteiten rond het overkoepelende thema ‘Vakmanschap’. Tijdens de Nacht verscheen ook het nieuwe fotoboek ‘Hands on’ van fotograaf Marco Mertens en werd de tweede Davidsfonds Geschiedenisprijs uitgereikt aan Herman Van Goethem.

Duizenden erfgoedvrijwilligers organiseerden zo’n 250 creatieve en originele activiteiten waarbij de deelnemers konden kennismaken met het rijke verleden van generaties ambachtsmannen en vakvrouwen. Exclusief voor de Nacht van de Geschiedenis openden een aanzienklijk aantal vakmensen hun ateliers voor een beperkt publiek.

De meest succesvolle activiteiten waren onder andere de theatervoorstelling over nieuwe en oude ambachten in Maaseik, de vertel- en filmavond in Zwevezele en het bedrijfsbezoek aan Monument Vandekerckhove in Zottegem. Deze drie activiteiten waren volzet, net zoals de helft van alle georganiseerde activiteiten.

Tijdens de Nacht van de Geschiedenis werd in het atelier van glaskunstenares Elisabeth Leenknecht het gloednieuwe fotoboek ‘Hands on’ van topfotograaf Marco Mertens voorgesteld. In het boek vertellen 15 vakmannen en -vrouwen hun levens- of generatieverhaal. Naar aanleiding van de elfde Nacht van de Geschiedenis werd ook de tweede Davidsfonds Geschiedenisprijs uitgereikt. Herman Van Goethem, conservator van Kazerne Dossin in Mechelen, werd gekozen uit een shortlist van zes kandidaten.

Hieronder vind je een fotogalerij met enkele impressies van de elfde Nacht van de Geschiedenis.

Meer foto’s kan je vinden op de Facebookpagina van Davidsfonds Evenementen.

De Nacht van de Geschiedenis is een initiatief van Davidsfonds Evenementen in samenwerking met Heemkunde Vlaanderen, De Standaard, Radio 2 , Schatten van/in Mensen, Acht, G-Geschiedenis, Omer en Unizo.

Heemkundige Kring Ten Mandere heeft verschillende oude Izegemse kranten gedigitaliseerd. Ze zijn te raadplegen via www.tenmandere.be.

Het bestuur van Ten Mandere nam tijdens de jaarwisseling het besluit om de oudste Izegemse kranten te digitaliseren. Met de steun van o.a. de provincie West-Vlaanderen slaagden ze erin dit te doen voor alle Izegemse uitgaves uit de periode 1894 tot en met 1920. Concreet gaat het over de volgende edities:

• De Gazette van Iseghem (1894-1914)
• Boos Iseghem (1912-1914)
• Ons Iseghem (1919-1920)
• Het Iseghemsche Volk (1912-1914)

Je kan de kranten in PDF formaat downloaden via de website. Om het geheel te vergemakkelijken, kan je ook eerst een database downloaden waarin je kan zoeken naar een Izegems krantenartikel. De database gaat tot 1950. De edities die niet op het net staan, kan je raadplegen in het Ten Mandere-archief.

Heemkundige Kring Ter Mandere werd gesticht in 1960 op initiatief van schoolinspecteur Rafaël Verholle met als werkgebied “Izegem en omliggende”. Ten Mandere richtte in de loop der jaren tentoonstellingen in, lag aan de basis van het schoeiselmuseum en het borstelmuseum, legde een archief aan, gaf voordrachten en organiseerde cursussen in oud schrift. Ook publiceren ze al sinds 1960 het tijdschrift Ten Mandere. Dit tijdschrift verschijnt nog steeds drie maal per jaar, waarbij er telkens minstens één themanummer bij zit.

Foto: ”Steekt wel deze waarheid in uw hoofd” – wijze raad uit Boos Iseghem, editie van 5 oktober 1912.

Herman Van Goethem (°1958), conservator van het vernieuwde Kazerne Dossin in Mechelen, is de laureaat van de tweede Davidsfonds Geschiedenisprijs. De prijs gaat naar de persoon die zich het afgelopen jaar het meest verdienstelijk heeft gemaakt voor de popularisering van geschiedenis. Aan de prijs hangt het symbolische bedrag van 2.013 euro vast.

Van Goethem werd geselecteerd uit een shortlist van 6 kandidaten. De jury loofde zijn aandeel in de ontwikkeling van Kazerne Dossin. ‘In 2012 kreeg Vlaanderen eindelijk zijn Holocaustmuseum’, stelde de jury. ‘Het oorspronkelijke plan dateerde uit 2001 en werd sindsdien herhaaldelijk uitgesteld en aangepast. Dat het uiteindelijk goed kwam met dit ambitieuze project is in grote mate de verdienste van Herman Van Goethem.’

Deze erkenning is volgens de conservator een bevestiging van de vele positieve reacties bij de opening van Kazerne Dossin. ‘Het was geen evidente opdracht om de Holocaust en de Mensenrechten in een museum te combineren’, zegt Van Goethem. ‘Kazerne Dossin is een heel groot museum en er zijn ook heel veel analyses in verwerkt. Het is een museum met veel betekenislagen. Dat een ruim samengestelde jury me deze erkenning geeft, stemt me echt tevreden.’

Meer info: www.kazernedossin.be

De Davidsfonds Geschiedenisprijs werd uitgereikt in het kader van de 11de Nacht van de Geschiedenis. Meer informatie over de Nacht van de Geschiedenis vind je via www.davidsfonds.be/nacht.

 

 

Voor het tweede deel van onze reeks ‘Op bezoek bij’, maakten we opnieuw kennis met een ‘expertisecentrum’ uit het Vlaams erfgoedlandschap. Ditmaal gingen we langs bij ETWIE, het recent opgerichte Expertisecentrum voor Technisch, Wetenschappelijk en Industrieel Erfgoed.

In de tweede helft van 2012 schoot ETWIE definitief in actie met de aanwerving van twee coördinatoren: Tijl Vereenooghe en Daniëlle De Vooght. Zij bemannen nu een kantoor in het Congres- en Erfgoedcentrum Lamot te Mechelen. Daar lichtten ze de werking van hun splinternieuwe organisatie toe.

Lees meer

Als negende nummer in de reeks Standpunten van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten, verscheen de symposiumbundel ‘Geschiedenis en erfgoed, bondgenoten of concurrenten?’. Het boekje bevat de acta van het tweede historische debat van het Vlaams Instituut voor Geschiedenis (VIGES) dat plaats vond op 9 februari 2012.

Met het debat wilde het VIGES van gedachten wisselen over de relaties tussen de geschiedbeoefening en de cultureel-erfgoedwerking in Vlaanderen en daarbuiten. Het debat werd opgebouwd rond een lezing van Willem Frijhoff. Nadien gaven verschillende sprekers hun standpunten hierover.

In deze publicatie zijn de standpunten terug te vinden van de culturele en privaatrechterlijke archiefinstellingen, de bibliotheeksector, de publieke archieven als beheerders van cultureel erfgoed, de beleidsmatige aspecten versus de geschiedenisopleiding, de traditionele historiografie en het erfgoedbeleid van de overheid, het erfgoed en het historisch onderzoek naar de Wereldoorlogen. Het Letterenhuis stelde bijvoorbeeld dat archieven niet alleen voor historici zijn. Verder staat er ook een neerslag van het publieksdebat.

‘Geschiedenis en erfgoed, bondgenoten of concurrenten’ kost 8 euro en kan besteld worden bij publicaties@kvab.be of via deze link.

Het Museum van de Nationale Bank van België beschikt over een grote collectie noodgeld uit de Eerste Wereldoorlog. Noodgeld is een betaalmiddel dat ontstond door het nijpende geldtekort in de Eerste Wereldoorlog. Verschillende gemeentebesturen, plaatselijke hulporganisaties en bedrijven gaven daarom hun eigen biljetten en munten uit.

Omdat dit noodgeld een interessante bron voor onderzoek is, heeft het museum zijn collectie online ontsloten. Via www.nbbmuseum.be kan deze databank bekeken worden. Er is ook een beknopte inleiding te vinden met een aanvullende literatuurlijst om onderzoekers en heemkundigen op weg te zetten.

In totaal namen een 600-tal gemeentebesturen en honderden weldadigheidsinstellingen en ondernemingen hun toevlucht tot noodgeld. Aanvankelijk werd dat gebruikt voor het betalen van militievergoedingen, militaire opeisingen, wedden, leveranciers en andere gemeentelijke lasten. Later werd het ook gebruikt voor de aankoop van andere goederen.

De ‘gemeentebons’ hadden enkel binnen de gemeente of in een of ander magazijn betaalkracht. Hier en daar werden ze nochtans, bij onderling akkoord onder de gemeentebesturen, ook elders aanvaard.

Voor meer informatie kan je terecht op de website van het Museum van de Nationale Bank van België. In het volgende themanummer van Tijd-Schrift verschijnt er ook een artikel over dit betaalmiddel.